Aulonocara auditor


Samiec Aulonocara aquilonium strzegący swojego rewiru.

W maju 1989 roku, razem z Walterem Dieckhoffem odwiedziliśmy po raz pierwszy północną część jeziora Malawi, regiony położone od wyspy Chilumba w górę. Wędrując dotarliśmy nad brzegi rzeki Songwe, która stanowi granicę pomiędzy państwami Malawi i Tanzanią. Zajęło nam dwa dni i kilka zejść pod wodę aby stwierdzić, że pomiędzy tą naturalną granicą a Ngara nie znajdziemy skalistych raf, wybrzeży czy wysepek. Całość składa się wyłącznie z piaszczystych i niekiedy bagnistych plaż, chociaż niewielkie, rozsiane tu i ówdzie skałki mogły sugerować, że możemy napotkać skaliste strefy.

Ngara, najbardziej skalisty północny rejon Malawi będący strefą przejściową, obfituje w wiele gatunków zamieszkujących takie właśnie wody, w tym Aulonocara stuartgranti, odmianę barwną z pomarańczowym nalotem na ciele. Podczas pierwszego nurkowania dostrzegłem pielęgnice piaskowego koloru o wydłużonym ciele, poruszające się w niewielkich grupach. Na pierwszy rzut oka wydawały się należeć do rodzaju Aulonocara, którego gatunki bytują na obszarach piaszczystych równin. Były dość płochliwe i pozwoliły mi się sfotografować tylko dwukrotnie. Wówczas nie dostrzegłem żadnego wybarwionego samca, co pozwoliłoby jednoznacznie stwierdzić czy faktycznie napotkaliśmy grupę zamieszkujących piaski ryb z rodzaju Aulonocara. Naturalnie chciałem zdobyć kilka osobników do dalszego zbadania, dlatego poprosiłem Saulosa Mwale, naszego przywódcę na łodzi będącego jednocześnie znakomitym rybakiem, aby spróbował kilka złowić. Saulosowi wystarczą dwa słowa opisu pożądanego gatunku i ten udaje się na połów, zwykle wracając z bardziej wybarwionym osobnikiem niż udało się Tobie dotychczas napotkać. Niestety nie udało się jemu znaleźć przedstawicieli gatunku w ubarwieniu godowym, co oznaczało, że nie występowały one w tej okolicy. Jednak dwa osobniki zostały zabezpieczone i później zakwalifikowane do gatunku Aulonocara auditor. 

W innym miejscu w którym schodziliśmy pod wodę, w okolicach Mdoka, napotkałem ponownie ten gatunek, ale znów nie było wybarwionych samców. Dalej na południe nikt z nas nie widział żadnej ryby z gatunku Aulonocara auditor.

Gary Kratochvil i ja powróciliśmy w te okolice w grudniu 1990 roku i wówczas udało mi się spotkać Aulonocara auditor w ubarwieniu godowym. W odróżnieniu od kilku osobników widzianych w maju 1989, tym razem obserwowaliśmy ich setki pływające w dużych grupach. Samce w pełni wybarwione były jednak widokiem rzadkim. Większość przedstawicieli tego gatunku napotkać można było na głębokości większej niż 15 metrów. Kilka dominujących samców pilnujących swojego terytorium widzieliśmy na około 20 metrze, w najgłębszym miejscu wybrzeża, gdzie wciąż było wiele skał.

Zachowania terytorialne do złudzenia przypominały te, które prezentują ryby z rodzaju Aulonocara tzw.: „Chitande”. Stąd Aulonocara auditor może należeć do gatunków tej grupy. Samce prezentujące pełne ubarwienie nie bronią zaciekle swego terytorium. Zarówno samice jak i przedstawiciele innych gatunków są tolerowani w obrębie zajmowanego terytorium. Konkurujące samce są przeganiane poprzez zastąpienie im drogi przy jednoczesnym eksponowaniu płetwy grzbietowej. Nigdy w naturalnym środowisku nie udało mi się zobaczyć walki Aulonocara auditor ani „Chitande”. Jednak w akwariach do takich walk może dojść. Dominujące samce w naturze żyją z dala od siebie i nie przejawiają tendencji do przemieszczania się.

Rewir samca Aulonocara auditor przeważnie obejmuje piaszczysty obszar pomiędzy  kamieniami lub skałami. Można je spotkać jedynie na obrzeżach skalnego litoralu. Samice formują większe grupy i szukają pożywienia przy powierzchni piasku. W obrębie takiej grupy obserwowano również niewybarwione samce. Czasami miały one tendencje do okazywania agresji między sobą i przepędzały się z miejsca żerowania. Jednak obszar po którym poruszały się ryby nie był ich rewirem, mimo że osobniki nie oddalały się od tego miejsca.

Inne gatunki z rodzaju Aulonocara były również widywane w grupie wraz z Aulonocara auditor. Poza dwoma gatunkami preferującymi piaszczyste równiny, takimi jak Aulonocara rostratum i Aulonocara sp. „Jumbo Blue”, spotkać można również dorastające osobniki z gatunki Aulonocara ethelwynnae.

Ngara i Mdoka są jedynymi lokalizacjami gdzie można zobaczyć dwa koegzystujące typy Aulonocara z grupy Chitande. Mimo zaobserwowanych wyraźnych podobieństw w zachowaniu i doborze środowiska, Aulonocara auditor oraz Aulonocara ethelwynnae posiadają szereg cech różniących w zakresie budowy morfologicznej. Aulonocara auditor odznacza się od gatunków należących do grupy Chitande dłuższym pyskiem. U wszystkich gatunków profil pyska jest zaokrąglony, podczas gdy Aulonocara auditor posiada bardziej prosty profil. To może sugerować, że Aulonocara auditor wbija swój pysk głębiej niż Aulonocara ethelwynnae w piaszczyste podłoże, co prowadzi do dalszej konkluzji, że żywi się innymi rodzajami bezkręgowców. Myślę jednak, że obszar na którym żyją obydwa gatunki jest na tyle bogaty w pożywienie, że nie konkurują one między sobą o jego zdobywanie. Konstrukcja zębów u wszystkich typów Chitande jest podobna, i Aulonocara auditor nie jest w tej kwestii wyjątkiem. Cztery do sześciu rzędów zębów umieszczonych jest w stosunkowo szerokich pasach i łączą się w jeden rząd po bokach szczęk. Płaska, dolna szczęka wraz z zębami przypomina nieco te występujące u niektórych gatunków Lethrinops. Aulonocara auditor zdaje się być gatunkiem, który w większym stopniu niż Aulonocara typ Chitande preferuje piaszczyste obszary dna jeziora. Samce prezentujące szatę godową gatunków Chitande spotkać można przez cały rok. Nie wygląda na to aby miały one wyodrębnione okresy w których odbywają tarło. Jedynym wyjątkiem zdaje się być Aulonocara sp. „Chitande typ Kande” których samce gotowe do rozrodu były bardzo rzadkim widokiem w czerwcu 1989. W grudniu 1990 w ten gatunek obfitowały okolice Kande Island, z czego spore grono stanowiły dominujące samce.

W rejonie Kande Island Aulonocara sp. „Chitande typ Kande” współwystępuje z innymi gatunkami tego rodzaju. Dwa z nich, Aulonocara kandeensis i Aulonocara steveni można napotkac w bezpośrednim sąsiedztwie gatunków Chitande. Może to oznaczać, że Aulonocara auditor oraz Aulonocara sp. „Chitande typ Kande” rozmnażają się głównie w okresie gdy inne gatunki z rodzaju Aulonocara zmniejszają swoją aktywność godową. Te dwa gatunki mogą mieć trudności w obieraniu rewirów w czasie gdy inne gatunki są w trakcie największej aktywności godowej.

       A. ethelwynnae           A. sp. "Chitande type Kande"          A. stuartgranti

Ad Konings
tłum. Marcin "truposz"Łakomy

ARCHIWUM 2000-2006 © Copyright info: PolskieMalawi

Artykuł ten ukazał się na The Cichlid Room Companion, tu zaś prezentowany jest za  zgodą autora.
W oryginale można go przeczytać tutaj.