Jezioro Malawi*

Nie ma nigdzie na świecie drugiego tak dużego skupiska pielęgnic jak jezioro Malawi - zamieszkuje je, jak wynika z ostatnich szacunków, ponad 800 gatunków. W zdecydowanej większości są to ryby endemiczne, nie występujące w jakichkolwiek innych zbiornikach wodnych na kuli ziemskiej. Tylko niewielka ich część została dotąd opisana. Odkrywanie nowych gatunków zajmie zapewne jeszcze wiele lat.

Jezioro w statystyce

Ojczyzna pyszczaków, jezioro Malawi jest trzecim pod względem wielkości w Afryce, a dziewiątym na świecie słodkowodnym akwenem wodnym. Zajmuje powierzchnię ok. 30,8 tys. km kwadratowych, ma ok. 580 km długości (to odległość od Tatr do Wybrzeża) i do 80 km szerokości. Jest położone 457 metrów nad poziomem morza. Jego głębokość przekracza w niektórych rejonach 700 metrów, co oznacza, że Malawi jest czwartym pod względem głębokości jeziorem na świecie.

Pochodzenie i wiek

Narodziny jeziora Malawi miały miejsce w okresie neogenu, młodszego podokresu trzeciorzędu, który trwał od ok. 23 milionów do ok. 1 miliona lat temu. Naukowcy różnią się w opiniach co do jego wieku – ich szacunki wahają się między dziesięcioma, a dwoma milionami lat. Geologowie są natomiast zgodni, że do powstania jeziora przyczyniły się ruchy górotwórcze spowodowane przemieszczaniem się płyt z jakich zbudowana jest zewnętrzna skorupa ziemi. Jezioro Malawi powstało na obszarze Wielkiego Rowu Wschodnioafrykańskiego jako potektoniczne jezioro rynnowe.

Sposób kształtowania się jeziora miał wpływ na jego zróżnicowany wygląd. Północna część Malawi jest płytsza i bez wysp, za to na głębszym, południowym krańcu, znajdują się liczne, większe i mniejsze, wysepki.

Geografia i polityka

Położone we Wschodniej Afryce Malawi nazywane było pierwotnie jeziorem Niasa (Nyasa), dziś obie nazwy funkcjonują jako synonim. Mieszkańcy obecnego państwa Malawi wolą jednak używać tej drugiej odkąd w 1964 roku odzyskali niepodległość, a ich kraj zmienił nazwę z Nyasaland, właśnie na Malawi. Mieszkający po sąsiedzku Tanzańczycy nadal używają starej nazwy. Problem między tymi państwami nie dotyczy zresztą tylko nazewnictwa, ale także granicy na jeziorze, co do której wciąż nie ma zgody. Trzecim mającym udział w posiadaniu części wód jeziora Malawi jest leżący po wschodniej stronie jego brzegu Mozambik. Wszystkie te kraje przez wiele lat walczyły o wyzwolenie spod obcych protektoratów. Nękały je wojny domowe i bieda. Nadal zresztą borykają się z wieloma problemami.

Ludność Republiki Malawi zajmuje się głównie rolnictwem. Dla tubylców zamieszkałych nad jeziorem, ważnym składnikiem diety są także ryby, głównie sumowate, ale także pyszczaki. Łowione są przy pomocy prymitywnego sprzętu, z  łodzi wyciosanych z pni drzew.

Warunki w Malawi

Malawi jest jeziorem o bardzo dobrej przejrzystości. Widoczność w nim może sięgać nawet 20-25 metrów. Należy do zbiorników tropikalnych, co powinno oznaczać przez cały rok wyrównane warunki termalne na całej przestrzeni akwenu. W praktyce okresowo (w porze deszczowej) wody jeziora w jego południowej, płytszej (do 300 m głębokości) części wychładzają się o kilka stopni. W pozostałym okresie temperatura wody przy powierzchni sięga do 29 stopni, a w głębinie do 20 stopni.

Występujące na terenach wokół jeziora wapienie i marmury wpływają na parametry wody w Malawi, przede wszystkim na wysoki poziom zasadowości – pH waha się od ok. 7,6 do 8,8. Twardość ogólna wody wynosi 4-6, a węglanowa 6-8 stopni niemieckich.

 


Google

 

ARCHIWUM 2000-2006 © Copyright info: PolskieMalawi

 

* Fragment książki "Malawi - piękno i pasja" Krzysztofa M. Kaźmierczaka opublikowany za zgodą autora.